Czym jest gotyk? Czyli od batcave do dark independent




Ubrania przesiąknięte czernią,

Blada twarz,

Wyrazisty makijaż,

Mroczna muzyka,

Stereotypowy wizerunek gota wciąż ma się dobrze, podsycany poprzez media czy kulturę modową. I tak jak nie mamy problemu w odróżnieniu heavy metalu od rapu czy punka od folku, tak wydaje się nam, że wiemy czego słuchają goci. Na pierwszy dźwięk ucha.

Więc czego słuchają goci?

Powiecie: gotyku.

Ale czy zastanawialiście się, co to właściwie znaczy?


Oryginalni goci wyglądali bardziej punkowo, a ich wylęgarnia mieściła się w kultowym klubie "Batcave" w Londynie. (źródło: Pinterest)

Powrót do korzeni

 

Jedyne co musicie wiedzieć (albo co już wiecie): subkultura gotycka wywodzi się z rocka gotyckiego, który korzeniami sięga ruchów post-punkowych. Swą nazwę zaczerpnęła nie od plemienia gotów czy stylu architektury, ale od XIX-wiecznej powieści gotyckiej, czyli proto-horroru. I mniej więcej jej klimat miał oddawać świeżutki wtedy rock gotycki.

Pierwotny gotyk cechował więc minimalizm, basowość, posępny, wręcz melancholijny klimat utworu oraz brak lub szczątkowe użycie elektroniki. Można więc mówić o pewnej surowości gatunku podobnej do tej w zimnej fali (por. Joy Division, Siekiera).

Klasyczny przykład utworu gotyckiego. Słyszalne silne surowe, post-punkowe brzmienie, niskie basy oraz brak elektroniki. (źródło: YouTube)

Więc, dlaczego obecnie tak trudno zdefiniować, jaka muzyka jest gotycka?

 

Dzieje się tak, ponieważ sam gotycki rock zaczął ewoluować i prowadzić ekspansję w kierunku innych gatunków muzycznych. Pierwszy przełom nastąpił już w 1986 roku, kiedy to światło dzienne ujrzała "Medusa" zespołu Clan of Xymox. Ta świeżutka kapela postanowiła połączyć klasyczne brzmienie gotyku ze swoją miłością do syntezatorów w stylu nowej fali, tworząc darkwave (ang. czarna fala analogicznie do zimnej fali, czyli coldwave).



 Wyrazista elektronika z elementami muzyki industrialnej oraz minimalizm gitar. (źródło:YouTube)

Oczywiście nie było to pierwsze podejście do rocka gotyckiego ze strony elektronicznej, gdyż wcześniej takie eksperymenty prowadziło Dead Can Dance i Cocteau Twins: rodzice tzw. ethereal wave oraz pokrewnego dream popu. Jednak to twórczość Clan of Xymox odcisnęła piętno, wprowadzając do gotyku elektronikę, efekty chórowe i neoklasyczne oraz bogatsze brzmienie, które pozostało z nami aż do dziś.


"Graphite" Closterkeller posiada silne elementy darkwave w postaci chóru i używania elementów neoklasycznych (pianino). (źródło: YouTube)

 

Gotyk gotykowi nierówny

 

Rozłam nastąpił gdzieś w latach 90-tych za sprawką metalu gotyckiego oraz tworom go przypominającym. Nurt ten zapoczątkowały zespoły typu Tiamat i Paradise Lost. Jednak dopiero kapele z żeńskimi wokalistkami jak Evanescence, Sirenia, Tristania, Within Temptation, Theatre of Tragedy czy Nightwish poczęły osiągać komercyjny sukces i kreować wizerunek gotycki w stylu metalowym, pozbywając go punkowego rodowodu. Gotycki metal, a później wykształcony częściowo z niego metal symfoniczny stał się gatunkiem "pierwotnego gotyku", przez który najczęściej wielu z nas wchodziło w ramy subkultury (w tym ja). W slangu gotyckim na takie osoby używa się prześmiewcze określenie "baby bat" (ang. nietoperzyk), stosowanym głównie przez starszych gotów i tych bardziej świadomych korzeni gatunku.


 Przykład gotyckiego metalu. Ciężkie death metalowe riffy połączone z delikatnym głosem żeńskim i growlem męskim oraz chórami w tle. Kontrast to cecha charakterystyczna gatunku. (źródło: YouTube)

Połączenie subkultur, czyli o gotyckości industrialu słów kilka

 

Jednak prawdziwa rewolucja od strony elektroniki dopiero się zaczęła: procesy te zapoczątkowane zostały w muzyce darkwave lat 90-tych i najintensywniej oddziaływały na scenę niemiecką. W związku z tendencją do miksowania się brzmień stworzono termin electro-gotyku, oznaczający zespoły darkwave, które poczęły industrializować swoją muzykę i na odwrót. Z czasem terminu zaczęto używać w znaczeniu szerokim na całość elektronicznej muzyki gotyckiej i industrialnej. Flagowy przykład stanowi twórczość kapeli L'ame Immortelle, zaczynającej od brzmień industrialnych, by stopniowo przerabiać je na modłę darkwave'u (nawet z gitarami).

To jeszcze darkwave czy electro-industrial? (źródło: YouTube)

Kulminacja tych procesów nastąpiła w tzw. erze dark electro, a właściwie aggrotechu. Jest to muzyka  łącząca elementy klasycznego dark electro lub electro-industrialu z hard trance lub stylami hardcore techno. Zdominowała ona industrial gdzieś od 2005 roku i była przyczyną rozkwitu tzw. kultury cybergotów oraz ostatecznej asymilacji dwóch subkultur w jedno środowisko.



Aggrotech z wyrazistym beatem w stylu hard transowym i niskim basem oraz elementami brzmienia electro-industrialnego (źródło: YouTube)

W wyniku zlania się subkultury gotyckiej i industrialnej w jedno, ostatecznie ukuto termin dark independent scene (ang. niezależna scena mroku) czy Schwarze Scene (niem. Czarna Scena).

logo Castle Party widniejące pod patronatem dark independent (źródło: gazeta lubuska)

Ale czy termin ten rozprawia się z odwiecznym pytaniem pt. "jaka muzyka jest gotycka?".

Post-gotyk

 

W przypadku gotów opinia jest jak część ciała, każdy ma swoją.  Są osoby które uważają industrial za gotycki, a są takie które kategorycznie odrzucają jako "techniawę". Identycznie jest z metalem gotyckim, choć zdarza się to rzadziej. Co ciekawe opinie takie zazwyczaj nie obejmują darkwave'u. Istnieją też osoby uważające szufladki za przeżytek.

Osobiście mam ambiwalentne uczucia: z drugiej strony widzę potrzebę jako takiego ustalenia, co wchodzi w kanon muzyki gotyckiej (żeby nie doszło do sytuacji w  której disco polo to gotyk 😝), z drugiej czuję że termin ten wyczerpał się.

Więc być może nasza muzyka nie jest już gotycka, a post-gotycka? Tak jak post-punk szukał nowych rozwiązań wraz z muzyką (post)industrialną i obie nie bały się eksperymentować. Szufladki są potrzebne, jednak nie mogą wyznaczać sztywnych reguł (graniczność muzyczna). Jedno jest pewne: jesteśmy wielką rodziną zrodzoną z mroku i kreatywności. W końcu instynktownie wyczuwamy je w muzyce: czy to rock, metal, elektronika, folk czy coś innego. Forma przestała mieć znaczenie. Bo tym dla mnie jest właśnie gotyk: umiłowaniem mroku i przekraczaniem granic. 

Bo czyż uważany za klasykę gatunku "Bela Lugosi's Dead" Bauhausu to nie piękny mariaż gotyckiego i przemysłowego mroku?



(źródło: YouTube)



Komentarze

Popularne posty z tego bloga